De ellende en het gevaar tijdens storm op zee

De ellende en het gevaar tijdens storm op zee

Dit is een beeld van een expeditie die bedoeld was als teambuilding voor leden die gewond waren of leden aan PTSD tengevolge van militaire operaties uit
het verleden. De 16 bemanningsleden scheepten in voor een 6-daagse reis van Falmouth naar Londen. Tijdens de tocht werden zij overvallen door een storm met windsnelheden tot 120 km/uur.

Voorwoord:ofschoon ieder het jaren later zich anders zal herinneren, is een natte en koude zeiltocht door een storm is altijd een miserabel gebeuren. Als schipper moet je er maar het beste van maken. Waken over je bemanning. Bied ze comfort. Help degene die het nodig heeft en spreek een paar bemoedigende woordjes dat helpt altijd. Vertel ze dat aan deze misere altijd een eind komt. Verwonder je over de krachten van de natuur en aan je eigen vermogen om deze het hoofd te bieden. Weinig mensen krijgen de ervaring van de razernij van een volle storm. Het is niet plezierig maar wel het herinneren waard.

Zeilen in de storm

Zeilen temidden van hoge golven in een zware storm is een ultieme test van stuurkunst en zeemanschap. Zet daarom altijd je beste stuurman aan de helmstok. Is de storm aangekondigd, vermijd in ieder geval het zeilen binnen het gebied van grote brekers zoals het geval is bij ondiepe kustwateren, omdat zij de boot kunnen doen omslaan. 

Enkele richtlijnen kunnen hier wel van pas komen als de zee hoog en onstuimig is. Wanneer u hoog aan de wind zeilt, richt u dan op de vlakke stukken, terwijl u toch voldoende snelheid probeert te houden om de boot te kunnen sturen. Om het risico te verkleinen dat de golven over het dek spoelen ga dan overstag op zo vlak mogelijk water. Een halve kubieke meter water weegt 500 kg, waardoor een golf zo honderden kilo’s water over je dek kunnen smijten. 

Zeilen op een breed rak in ruwe zee is wel opwindend, maar kijk uit dat je de boeg of een eventueel uitstaande zeilboom niet bij een breker brengt. Zorg er in ieder geval voor dat je deze goed gezekerd hebt tegen het terugslaan.

Iets over stormzeilen

Wanneer het reven alleen niet genoeg is om de snelheid en de krachten terug te brengen, dan wordt het tijd je stormzeilen zoals een trysail of de storm-jib uit de berging op te diepen. Ze mogen nogal klein lijken, maar als de windkracht exponentieel toeneemt, hebben zij precies de goede maat en de vorm om in een echt harde wind functioneel te zijn. De storm-jib wordt vooraan zover mogelijk van de mast aan de kluiver of aan de voorstag uitgezet. Dit houdt de boot in balans.

Stormstrategie

Heeft u nog de mogelijkheid om en keuze te maken, dan is dit altijd het moeilijkste deel om te beslissen wat u gaat doen voor een naderende storm. Er zijn 2 mogelijkheden:

  1. Zoek dekking in een veilige haven of een beschutte opper achter een eiland dat u uit de wind houdt.
  2. Wijk uit naar open zee om voldoende ruimte tussen jezelf en de kust te verkrijgen.

Met de huidige moderne windvoorspellingen zal een echte storm je zelden onaangekondigd overvallen. Waag je het echter om verder van de kust af te zeilen, dan nemen de kansen om toch door de storm in verdere moeilijkheden te komen wel toe in vergelijking tot optie 1. 

Dekking zoeken in een haven of via een opper achter een eiland schuilen schijnt daarom de beste keus te zijn. Het risico bij optie 2 ligt in het feit dat je dicht bij de kust door de storm gepakt wordt, zonder dat je nog ruimte hebt om te manoeuvreren. 

Stormtactieken

Stormtactieken helpen je er mee om te gaan, wanneer je erin zit.Er zijn verschillende beproefde methodes,die er allen zijn er op gericht de kracht op het schip en de beweging ervan te verminderen. Alle methoden zijn erop gericht de uiteinden van de boot (de boeg of de achterkant) in de richting van de golven te laten wijzen. Men zal een keuze moeten maken want niet één tactiek is als beste aan te merken voor alle alle soorten boten in elke conditie.

Tactiek 1: zeil met behulp van de storm-jib (of try-sail) en een diep gereefd grootzeil. Het is gebleken dat deze benadering de meeste controle geeft. De zeilen geven je de kracht om te sturen en je boot in de golven te blijven controleren. 

Tactiek 2: loop voor de storm uit met het hek van het schip op de golven gericht en eventueel met een drijfanker die kan helpen de snelheid van de boot te verminderen. Deze taktiek vereist een hoop ruimte tussen u en de kust en de boot moet steeds actief bestuurd worden.

Ondanks veel onderzoek bleef de herkomst van deze foto helaas onbekend, waardoor er geen bronvermelding plaats kan vinden

Tactiek 3: een andere overweging is dat men in het pad van de naderende storm blijft, in plaats van uit zijn baan weg te zeilen. Men gaat dan zoals in de oude scheepvaart gezegd werd “te bak liggen” Vaar hoog aan de wind met de storm-jib aan de verkeerde zijde uitgezet en de schoot strak doorgehaald. Dit hoog aan de wind blijven varen kan een uitstekende taktiek zijn, ofschoon sommige type schepen dit beter doen onder deze omstandigheden, dan weer andere scheepstypen. Een zorg is wel de belasting op het roerblad als de golven de boot achteruit drukken. Breng zo mogelijk een zeeanker (soort parachute aan een lijn) uit vanaf de boeg. Een zeeanker helpt het schip met zijn kop op de golven te blijven, waardoor het niet dwars komt te liggen.

Tactiek 4: een ander alternatief is voor top en takel liggen d.w.z. Alle zeilen neerhalen en goed borgen. Dit passieve alternatief is minder betrouwbaar dan de andere tactieken, vanwege het feit dat je geen controle meer hebt op de ligging van de boot t.o.v. de golven. Het schip komt dwars te liggen en gaat daardoor hevig slingeren. Maar goed het is een mogelijkheid.

Tactiek 5: de beste stormstrategie is “BLIJF THUIS” Als de omstandigheden slecht zijn en de condities worden slechter, ga dan niet. Als je de storm kunt vermijden doe dat dan. Als je thuis bent blijf dan thuis. Zit je toch midden in de vaart zit , maak de boot dan in orde en prepareer alles op de komende omstandigheden. Maak eerst alles goed in orde en ga dan een boek lezen of iets dergelijks om de storm af te wachten. RELAX !

Maak desnoods wat soep en ga regelmatig aan dek om alles nog eens goed te controleren tegen schavielen en ontdoe de boot van alle overbodige uitrusting (meerlijnen, koppelingen uithouders enz.). Ga in geen geval je leven wagen om je boot te redden. Wanneer je weer naar beneden gaat zeg je maar tegen je opvarenden,dat alles vreselijk tekeer gaat buiten. Dat geeft je medepassagiers het gevoel dat je het onder controle hebt. 

Hoe het te bak liggen werkt 

Zou het niet gaaf zijn om zeilend in zulk zwaar weer even een pauze te kunnen nemen en wat te relaxen? Stel je voor een korte pauze tijdens het stampen en slingeren met een kans om te rusten of een maaltijdje te nuttigen en alles eens even in alle rust na te lopen ? 

Wel dat kan zeker.De techniek van de oude parlevinker en visserman, maakt het u mogelijk op zee te parkeren. Zet de jib te bak (naar de verkeerde kant uitzetten en haal de schoot stevig door) en haal het grootzeil strak aan en zet daarna de helmstok goed vast, zodanig dat de boot in de wind wil draaien zodra hij vaart krijgt. 

Het werkt als volgt: wanneer de jib de kop van de boot wegdrukt, loopt het grootzeil weer vol en stuurt de boot vooruit. De vastgebonden helmstok stuurt de boot weer in de wind. Als het grootzeil de boot zachtjes vaart doet maken neemt de jib het weer over en duwt de boeg weer weg van de wind. Het grootzeil loopt weer vol en de helmstok stuurt de boot weer in de wind en de jib neemt het weer over enz.enz.

Feitelijk stopt de boot niet. Hij ligt onder een hoek van 60º t.o.v. de windrichting en zeilt naar opzij weg (driften) met een gemiddelde snelheid van 2 knopen en dat in de storm. De bewegingen zijn minder sterk dan varend onder zeil en ook de slingeringen veel minder heftig dan wanneer men voor top en takel ligt (alle zeilen neergehaald). Men verspeelt hiermee ook veel minder kostbare ruimte tussen de boot en de kust, dan wanneer men voor de storm met grote snelheid weg loopt.

Om deze balans te verkrijgen zal men afhankelijk van de windsterkte, het scheepstype en het zeiltype nog wel een klein beetje moeten fine-tunen. 

Zij nog opgemerkt dat vin-keelers hier wat minder geschikt voor zijn dan de traditionele lang-keelers.

Bron: vertaling:north sail news

Over de auteur

Dex Holland administrator

1 reactie tot nu toe

Frans WiegmanGeplaatst op7:09 pm - sep 14, 2019

Je plaats op onze aarde bepalen, je koers op zee uitzetten, een route bepalen. Dat is navigeren. Op volle zee kun je je niet oriënteren op de horizon. Tegenwoordig maken zeilers gebruik van GPS om hun positie te bepalen. Ik vind het geweldig dat mensen als Dex Holland zich inzetten om de kennis van de oude technieken te behouden en door te geven aan volgende generaties. Ik heb zelf al de nodige ervaring met zeenavigatie maar graag volg ik de navigatieopleidingen van Dex Holland!

Geef een reactie